តំបន់នៅច្រកសមុទ្រអន្តរជាតិ ប្រឈមអសន្តិសុខខ្លាំង ខណៈទំនាស់រវាងមហាអំណាចពិភពលោកកាន់តែកើនឡើង!

យោងតាមរបាយការណ៍សេដ្ឋកិច្ចថ្មីៗនេះ នៅដើមឆ្នាំ២០២៦ ស្ថានការណ៍នយោបាយ និងសន្តិសុខពិភពលោកកំពុងតែតានតឹងខ្លាំង ជាពិសេសទំនាស់រវាងមហាអំណាចធំៗ ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី និងចិន។ គួរឲ្យដឹងផងដែរថា ទំនាស់ទាំងនេះ មិនត្រឹមតែបង្កការប្រកួតប្រជែងផ្នែកអំណាចនយោបាយ និងយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កហានិភ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខច្រកសមុទ្រអន្តរជាតិសំខាន់ៗ ដែលជាសរសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកផងដែរ។

អ្នកវិភាគជាច្រើនលើកឡើងថា ទំនាស់រវាងមហាអំណាចកំពុងធ្វើឲ្យស្ថានភាពសន្តិសុខនៅច្រកសមុទ្រអន្តរជាតិធ្លាក់ចុះយ៉ាងគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ ហើយអាចនាំឲ្យមានផលប៉ះពាល់ជាសកល ទាំងផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ថាមពល និងស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច។

ជាក់ស្តែង ស្ថានការណ៍បច្ចុប្បន្នក៏កំពុងធ្វើឲ្យច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ (UNCLOS) ប្រឈមនឹងការប្រឈមសាកល្បងយ៉ាងខ្លាំង។ ករណីដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានស្ទាក់ចាប់នាវាដឹកប្រេង Marinera នៅក្នុងដែនទឹកអន្តរជាតិក្បែរប្រទេសស្កុតឡែន គឺជាឧទាហរណ៍មួយដែលបង្កការព្រួយបារម្ភពីការអនុវត្តច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ។ សកម្មភាពបែបនេះ អាចបើកផ្លូវឲ្យមហាអំណាចផ្សេងៗ ដូចជារុស្ស៊ី ឬចិន យកទៅធ្វើជាគំរូ ក្នុងការប្រើកម្លាំងស្ទាក់ចាប់នាវាដែលខ្លួនសង្ស័យនៅក្នុងតំបន់ឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួន។

ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ ការប្រើប្រាស់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចជាឧបករណ៍នយោបាយ បានធ្វើឲ្យផ្លូវទឹកអន្តរជាតិមួយចំនួនក្លាយជាតំបន់គ្រោះថ្នាក់សម្រាប់នាវាដឹកទំនិញស៊ីវិល ដែលធ្វើឲ្យសុវត្ថិភាពនៃការដឹកជញ្ជូនសមុទ្រថយចុះយ៉ាងច្បាស់លាស់។

លើសពីនេះទៅទៀត ទំនាស់រវាងមហាអំណាចក៏កំពុងបម្លែងច្រកសមុទ្រយុទ្ធសាស្ត្រមួយចំនួនឲ្យក្លាយជាទីលានប្រកួតប្រជែងយោធា។ ច្រកសមុទ្រ Malacca គឺជាឧទាហរណ៍សំខាន់មួយ ដែលការប្រកួតប្រជែងឥទ្ធិពលរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន ក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក អាចនាំឲ្យមានការបិទខ្ទប់ ឬការយាមកាមតឹងរ៉ឹងជាងមុន ដែលប៉ះពាល់ដល់ការដឹកជញ្ជូនទំនិញពីអាស៊ីទៅអឺរ៉ុប។

ចំណែកឯច្រកសមុទ្រ Hormuz វិញ ក៏កំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យដូចគ្នា ដោយសារភាពតានតឹងជាប់លាប់រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់រុស្ស៊ី។ ភាពតានតឹងនេះ អាចរុញឲ្យច្រកដឹកជញ្ជូនប្រេងដ៏សំខាន់បំផុតមួយលើពិភពលោកនេះ ប្រឈមនឹងការបិទបណ្ដោះអាសន្ននៅពេលណាមួយ។

បន្ថែមពីនេះ មហាអំណាចមួយចំនួនបានប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រជៀសវាងទណ្ឌកម្ម តាមរយៈការប្រើ «នាវាខ្មោច» ដែលគ្មានការធានារ៉ាប់រងច្បាស់លាស់ និងមានការប្តូរឈ្មោះ ឬទង់ជាតិជាញឹកញាប់។ នាវាទាំងនេះភាគច្រើនមានសភាពចាស់ និងខ្វះសុវត្ថិភាព ដែលអាចនាំឲ្យមានហានិភ័យបុកគ្នា ឬការលេចធ្លាយប្រេងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ បង្កមហន្តរាយដល់បរិស្ថានសមុទ្រ។ លើសពីនេះ វត្តមាននាវាដែលមិនច្បាស់អត្តសញ្ញាណ ក៏ធ្វើឲ្យកងទ័ពជើងទឹកងាយនឹងភាន់ច្រឡំ និងអាចឈានដល់ការប្រើកម្លាំងយោធាដោយអចេតនា។

អ្វីដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភបន្ថែមទៀតនោះ គឺនៅពេលមហាអំណាចផ្តោតសំខាន់លើការប្រកួតប្រជែង និងជម្លោះរវាងគ្នា ស្ថិរភាពសន្តិសុខនៅតំបន់មួយចំនួន ដូចជាសមុទ្រក្រហម ឬឈូងសមុទ្រ Aden នឹងកាន់តែខ្សោយ។ ស្ថានភាពនេះ អាចបើកឱកាសឲ្យក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធ ដូចជាក្រុម Houthi ឬក្រុមចោរសមុទ្រ បង្កើនការវាយប្រហារលើនាវាដឹកទំនិញអន្តរជាតិ ដែលបន្ថែមហានិភ័យដល់ពាណិជ្ជកម្ម និងសន្តិសុខសមុទ្រពិភពលោក។

ប្រភព៖ Wind Ward